Mladiç öldü ama Balkanlarda hesaplaşma bitmedi

Uluslararası arenada önemli bir gelişme yaşandı. PolitikaAvrupaMladiç öldü ama Balkanlarda hesaplaşma bitmediDragan Maksimoviç03. 20263 Eylül 2026"Bosna Kasabı" olarak da anılan Ratko Mladiç'in ölümü, Bosna ve Sırbistan'da geçmişle yüzleşmenin eksik kaldığını gösterdi. Savaş suçlarına ilişkin birbirine zıt anlatılar hâlâ toplumu bölüyor.

Müslümanların katledildiği Srebrenitsa soykırımının baş sorumlularından Ratko Mladiç, 27 Ağustos 2026'da Lahey'deki bir cezaevi hastanesinde öldü. Fotoğraf: REUTERSReklamBosnalı Sırp ordusunun eski komutanı Ratko Mladiç, 27 Ağustos 2026'da Lahey'deki bir cezaevi hastanesinde öldüğünde soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından aldığı mahkûmiyet kararı yaklaşık 10 yıldır kesinleşmiş durumdaydı. "Bosna Kasabı" olarak anılan Mladiç'in ölümünden 31 yılı aşkın süre önce Dayton Barış Anlaşması, üç buçuk yıllık Bosna Savaşı'nı sona erdirmişti.

Gelişmelerin Detayları

Ancak toplumun bir kesiminin "hüküm giymiş savaş suçlusu" olarak gördüğü, diğer kesiminin ise "ulusal kahraman" diye yücelttiği Mladiç'le nasıl yüzleşeceği sorusu hiçbir zaman yanıt bulamadı. Mladiç'in mirası Balkanlar'da ortak bir geçmiş anlatısının önündeki en büyük engellerden biri. Belgrad'daki bu tahrip edilmiş duvar resmi de onun kimi çevrelerce kahramanlaştırılırken başkaları için savaş suçlarının simgesi olmayı sürdürdüğünü gösteriyor.

Fotoğraf: Andrej Isakovic/ Bosna'daki Republika Srpska'da kamusal yas Sırbistan'da ve Dayton Anlaşması'yla Bosna içinde oluşturulan iki yarı özerk yapıdan Sırp Cumhuriyeti (RS), Mladiç'in ardından ulusal kahraman olarak yas tutuluyor. Bu tutum, uluslararası mahkemelerin tespit ettiği olgularla doğrudan çelişiyor. Bosna topraklarının yaklaşık yüzde 49'unu kapsayan RS'nin önde gelen temsilcileri, halka meydanlarda toplanma ve "generalin ruhunun huzuru için" mum yakma çağrısı yaptı.

Milorad Dodik, geçen yıl RS başkanlığından çekilmesine ve altı yıl boyunca kamu görevinde bulunmasının yasaklanmasına rağmen Bosna'nın Sırp ağırlıklı kesimindeki en etkili siyasi figür olmayı sürdürüyor. Dodik, Mladiç'in ölümünü "cinayet" olarak nitelendirdi ve ölümle sonuçlanması amaçlanan "örgütlü bir süreç" yürütüldüğünü öne sürdü. Sırp Cumhuriyeti'nin fiili başkenti Banja Luka'nın Belediye Başkanı Drasko Stanivukoviç de Mladiç'i "bir dönemin ve bir mücadelenin" sembolü olarak andı.

Uzmanlar Ne Diyor?

Banja Luka'daki bu anma, Ratko Mladiç'in Republika Sırpska'da uluslararası mahkeme kararlarına rağmen hâlâ kamusal saygı gören bir figür olarak görüldüğünü yansıtıyor. Fotoğraf: Radivoje Pavicic/AP Photo/dpa/picture alliance Belgrad'dan kurumsal destek Komşu Sırbistan'ın başkenti Belgrad'dan da Bosnalı Sırplara kurumsal destek geliyor. Sırbistan Adalet Bakanı, Mladiç için en üst düzey devlet ve askerî cenaze töreni düzenleneceğini açıkladı.

Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç ise Lahey'deki mahkemeyi, Mladiç'in son günlerini cezaevi hücresi dışında geçirmesine izin vermediği gerekçesiyle "medeniyetsiz davranmakla" suçladı.

Gelişme, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Diplomatik çevreler konuyu dikkatle izliyor.