11 Eylül'den 25 yıl sonra: El Kaide'den geriye ne kaldı?

Küresel gündemde öne çıkan son dakika haberi: TerörizmAmerika Birleşik Devletleri11 Eylül'den 25 yıl sonra: El Kaide'den geriye ne kaldı? 202611 Eylül 202611 Eylül terör saldırılarından sorumlu El Kaide 25 yıl sonra bugün ne durumda? Afrika ve Asya'daki bölgesel uzantıları güçlerini koruyor.

Örgüt şimdi nasıl strateji yürütüyor? Eylül 2001'de El Kaide'nin kaçırdığı iki yolcu uçağı, New York'taki Ticaret Merkezi'nin ikiz kulelerine çarptıFotoğraf: akg-images GmbH/epdReklamAbdullah Muhaysini'nin artık ABD yaptırımları konusunda endişelenmesine gerek yok. ABD Hazine Bakanlığı, eski cihatçı vaizi Ağustos 2026 sonunda SDN (Özel Olarak Belirlenmiş Uyruklular ve Engellenmiş Kişiler) listesinden çıkardı.

Gelişmelerin Detayları

Bu liste, ABD'deki mal varlıkları dondurulan ve ABD'li kişi ve kuruluşların kural olarak iş yapmasının yasak olduğu kişi ve kuruluşları kapsıyor. Abdullah Muhaysini, Suriye'deki iç savaş sırasında El Kaide'den doğan El Nusra Cephesi'ne dinî danışmanlık yapmış, savaşçı toplamış ve El Nusra'nın belirleyici olduğu bir yönetim yapısının kurulmasına katkıda bulunmuştu. Listeden çıkarılması, ABD yönetiminin yeni Suriye politikasıyla bağlantılı.

Washington aynı zamanda El Nusra'nın, diğer adıyla Heyet Tahrir Şam'ın (HTŞ), "terör örgütü" olarak sınıflandırılmasını kaldırdı ve HTŞ'yi SDN listesinden çıkardı. 11 Eylül 2001'deki terör saldırılarından 25 yıl sonra bu, dikkat çekici bir tablo ortaya koyuyor. El Kaide ne ortadan kayboldu ne de o günlerdeki örgüt olarak kaldı.

Merkezi zayıf, buna karşılık Afrika ve Asya'nın bazı bölgelerindeki kolları hâlâ etkili. Merkez ile bölgesel kollar giderek birbirinden uzaklaştı. El Kaide'nin Suriye kolundan doğan Heyet Tahrir Şam (HTŞ), ülkenin kuzeybatısında etkin bir güç haline gelmiştiFotoğraf: Omar Haj Kadour//Getty Images Bölgesel kollar Almanya'dan emekli İslam bilimci Rüdiger Lohlker, 11 Eylül'ün 25'inci yılında "Aslında Avrupa merkezli bakış açısından uzaklaşmamız gerekiyor" diyor.

Uzmanlar Ne Diyor?

El Kaide ve diğer cihatçı örgütlerin Avrupa ve ABD dışında, Batı'dan bakıldığında göründüğünden çok daha fazla varlık gösterdiğini belirtiyor. Bu durum bugün özellikle Afrika için geçerli: Sahel bölgesinde "Cemaat Nusret el-İslam vel-Müslimin" (İslam ve Müslümanlara Destek Cemaati, JNIM) adıyla güçlü bir El Kaide ittifakı ortaya çıktı. Somali'de El Kaide ile yakın bağlantılı Eş Şebab güçlü, Yemen'de ise Arap Yarımadası El Kaidesi (AQAP) varlığını sürdürüyor.

Afganistan da örgüt için bir sığınak olmaya devam ediyor. El Kaide artık kendi adını giderek daha az kullanıyor. Almanya merkezli Federal Kamu Yönetimi Yüksekokulu'nda terörizm araştırmaları profesörü olan Lars Berger'e göre bunun başlıca nedeni 2001 sonrasında terörle mücadelede elde edilen başarılar: "Afganistan'daki askeri operasyonlar ile istihbarat ve polis teşkilatları arasındaki iş birliği de örgütü önemli ölçüde zayıflattı.

Bu açıdan bakıldığında 11 Eylül saldırıları, El Kaide açısından büyük bir stratejik başarısızlıktı.

Gelişme, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Diplomatik çevreler konuyu dikkatle izliyor.