ABD-Suudi nükleer anlaşması: Ortadoğu'da silahlanma yarışı endişesi

Küresel gündemde öne çıkan son dakika haberi: PolitikaKüreselABD-Suudi nükleer anlaşması: Yeni bir silahlanma yarışı mı? 202623 Temmuz 2026ABD ile Suudi Arabistan'ın nükleer anlaşması uranyum zenginleştirmenin önünü açabilir mi? İran savaşı sürerken uzmanlar Ortadoğu'da yeni bir silahlanma yarışından kaygılı.

Başkanı Donald Trump ile Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman arasındaki yeni nükleer anlaşma, Riyad'ın sivil nükleer programına Washington desteği öngörüyorFotoğraf: Handout/White House/ZUMA/IMAGOReklamİran savaşının ortasında ABD ile Suudi Arabistan arasında imzalanan yeni anlaşma, Ortadoğu'da nükleer silahlanma yarışı yaşanabileceğine ilişkin kaygıları artırdı. Başkan Donald Trump yönetimi, Suudi Arabistan'ın sivil nükleer program oluşturmasına yardımcı olacağını ve iki ülkenin enerji bakanlarının bu konuda bir anlaşma imzaladığını açıkladı. ABD hükümeti, milyarlarca dolarlık anlaşmanın tam içeriğini ilk aşamada kamuoyuna duyurmadı.

Gelişmelerin Detayları

Ancak ABD basınına göre anlaşma, bölgede Şii ağırlıklı İran ile nüfuz mücadelesi yürüten Sünni krallıkta uranyum zenginleştirilmesinin önünü açabilir. Gelişmeyi ilk duyuran "Wall Street Journal", resmi imzadan önce anlaşmanın 30 yıl süreli olacağını yazdı. Habere göre ABD'li şirketler, Suudi Arabistan'ın nükleer altyapısının kurulmasında kilit rol üstlenecek ve yabancı rakipler devre dışı bırakılacak.

Anlaşmanın temel hükümlerinden biri, ortak bir Amerikan-Suudi araştırmasının bu adımı gerekli bulması hâlinde ABD'li şirketlerin Suudi Arabistan'da bir uranyum zenginleştirme tesisi kurmasını öngörüyor. Suudilerin nükleer planı ne? ABD'nin açıklamasında, tamamlayıcı güvenlik denetimlerini düzenleyen ikili bir anlaşmanın da imzalandığı belirtildi.

Ancak bu düzenlemenin somut olarak neleri içerdiği ilk aşamada açıklanmadı. ABD Enerji Bakanı Chris Wright, anlaşmaların en yüksek güvenlik standartlarını güvence altına alacağını ve nükleer silahların yayılmasını önleyeceğini vurguladı. Trump yönetimi ayrıca anlaşmanın Washington'a Suudi nükleer programı üzerinde nüfuz sağlayacağını ve teknolojinin askerî amaçlarla kullanılmasını engelleyeceğini savunuyor.

Uzmanlar Ne Diyor?

Suudi Arabistan'ın bilinen bir nükleer silah programı yok. Ancak ülke, Veliaht Prens ve fiilî yönetici Muhammed bin Selman döneminde nükleer enerjiden yararlanma planlarını yıllardır ilerletiyor. Bin Selman, ülkesinin nükleer silah edinmek istemediğini, ancak İran'ın böyle bir adım atması hâlinde "mümkün olan en kısa sürede" onu takip edeceğini defalarca söyledi.

Tahran'ın sürekli reddettiği, İran'ın nükleer silah edinmeye çalıştığı iddiası, ABD yönetimi ve müttefiki İsrail tarafından Şubat ayı sonunda İran İslam Cumhuriyeti'ne yönelik saldırıların başlatılmasının temel gerekçelerinden biri olarak gösterilmişti. Veliaht Prens Muhammed bin Selman yönetimindeki Suudi Arabistan, nükleer enerjiyi uzun süredir enerji çeşitlendirme ve stratejik kapasite inşasının parçası olarak görüyor.

Gelişme, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Diplomatik çevreler konuyu dikkatle izliyor.