Cezaevleri neden dolup taşıyor, sevkler neden artıyor?

Uluslararası arenada önemli bir gelişme yaşandı. Hukuk ve AdaletTürkiyeCezaevleri neden dolup taşıyor, sevkler neden artıyor? 202624 Temmuz 2026Türkiye'de cezaevleri resmi kapasiteyi yaklaşık yüzde 40 aştı. Aşırı doluluk sevkleri artırırken aile, savunma ve sağlık haklarını etkiliyor.

cezaevlerindeki doluluk oranlarında Avrupa'da birinci sırada Fotoğraf: Aranka Szabo/picture allianceReklamGezi Parkı davası hükümlüleri Çiğdem Mater ve Mine Özerden'in İstanbul'dan İzmir'e, İBB davasında tutuklu bulunan dört ismin ise Silivri'den Kandıra'ya gönderilmesi cezaevleri arasındaki sevkleri yeniden gündeme taşıdı. Nisan 2022'den bu yana Bakırköy Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda tutulan ve 18'er yıl hapis cezası verilen Mater ile Özerden, İzmir Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'na sevk edildi. Sevkin gerekçesinin açıklanmadığı, aileler ile avukatlara yeterli bilgi verilmediği belirtildi.

Gelişmelerin Detayları

Silivri'de görülen İBB davasında tutuklu Melih Gecek, Serdal Taşkın, Necati Özkan ve Fatih Keleş de Marmara Cezaevi'nden yeniden Kandıra'ya gönderildi. Avukatları, tutukluların 16 Ağustos'taki duruşma için kısa süre sonra yeniden Silivri'ye getirilecek olmasına tepki gösterdi. Avukatlar sevklerin aile görüşlerini ve cezaevindeki düzeni bozduğunu, sık cezaevi değişikliğinin yolculuk ve yeniden yerleşme nedeniyle ağır sonuçlar doğurduğunu söyledi.

Tutuklu Beylikdüzü Belediye Başkanı Mehmet Murat Çalık'ın Kandıra'ya sevkine ise cezaevi reviri onay vermedi. Son örnekler, sevk kararlarında kapasitenin rolü ile bu kararların mahpusların temel hakları üzerindeki etkisini tartışmaya açtı. Sevklerin boyutu bilinmiyor Türkiye'de cezaevleri arasındaki sevklerin sayısını, gerekçelerini ve hangi kurumlar arasında gerçekleştirildiğini düzenli gösteren kamuya açık veri bulunmuyor.

Bu nedenle son dönemde sevklerde artış olup olmadığını kesin rakamlarla ortaya koymak mümkün değil. Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği (CİSST) Savunuculuk Koordinatörü Melis Gebeş, buna karşılık son yıllarda ağırlaşan aşırı kalabalıklaşmanın sevkler üzerindeki etkisinin daha görünür hale geldiğini belirtiyor. Kapasite baskısı iki yönde işliyor.

Uzmanlar Ne Diyor?

Mahpuslar yoğunluğu dengelemek amacıyla kendi talepleri dışında başka cezaevlerine gönderilebiliyor. Buna karşılık ailesine, avukatına ya da tedavisini sürdürdüğü sağlık kuruluşuna daha yakın bir cezaevine nakledilmek isteyenlerin talepleri, kapasite veya uygun yer bulunmaması gerekçesiyle reddedilebiliyor. Böylece aşırı kalabalıklaşma hem zorunlu sevklerin hem de talep edilen sevklerin karşılanamamasının önemli nedenlerinden biri haline geliyor.

Gebeş, temel sorunun yalnızca kapasite olmadığını, sevk kararlarının gerekçelerinin her zaman açık biçimde ortaya konulmadığını söylüyor. Aile bağları, avukata erişim, sağlık durumu ve devam eden tedavi üzerindeki etkilerin de yeterince değerlendirilmediğini belirtiyor "Kapasiteyi dengeleme ihtiyacı, sevk kararlarında tek başına belirleyici bir gerekçeye dönüşmemeli.

Gelişme, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Diplomatik çevreler konuyu dikkatle izliyor.