Depremler ve tsunamiler nasıl meydana geliyor?

Küresel gündemde öne çıkan son dakika haberi: BilimKüreselDepremler ve tsunamiler nasıl meydana geliyor? 202625 Haziran 2026Dünyanın bazı bölgelerinde neden daha sık deprem meydana gelir? Bilimde "levha tektoniği" olarak adlandırılan olay nedir?

yer haraketleri sürekli olarak kaydederek büyüklüğünü ölçen aygıttırFotoğraf: Ivan Damanik/ZUMA/picture alliance ReklamYerkabuğu bir tür yapboz gibi birçok ayrı parçadan oluşur: Birkaç devasa okyanus levhası ve birkaç küçük kıtasal kabuk levhası. Gerçekte kaç tane küçük yerkabuğu levhası olduğu ise bilimde tartışmalıdır. Çeşitli levhalar, 'nın sıvı iç kısmı üzerinde "yüzer".

Gelişmelerin Detayları

Bazı kırılma noktalarında, 'nın çekirdeğinden gelen magmanın şişmesi nedeniyle levhalar her yıl birkaç santimetre kayar ya da hareket eder. Milyarlarca yıldır gerçekleşen bu hareket aslında oldukça normal. Bu sırada ya birbirlerinden uzaklaşırlar ya birbirlerine sürtünürler ya da birbirlerini iterler.

Venezuela'da 24 Haziran'da peş peşe meydana gelen 7. 5 büyüklüğündeki iki depremin büyük bir yıkıma yol açmış olmasından endişe ediliyorFotoğraf: Federico Parra/ Sonrasında ise üstündeki kıta hareket eder. Bu hareketlere "levha tektoniği" denir.

Levha tektoniği, levhaların birbirleriyle kaynaşmasına neden oluyor. Kayadaki gerilimler bariz bir şekilde artarsa, levhalar sarsıntılı bir şekilde yarılabilir. Bu merkez üssünden basınç dalgaları yeryüzüne yayılıyor ve deprem olarak hissediliyor.

Uzmanlar Ne Diyor?

Fay hattı olarak adlandırılan, yani yerkabuğunun iki tektonik plakasının birleştiği noktaların üzerinde yer alan bölgeler, özellikle risk altında. Sismologların, bir depremin gücünü belirtmek için kullandıkları Richter ölçeğine göre 5. 0 büyüklüğündeki sarsıntılardan itibaren, binalarda gözle görülür hasarlar meydana gelebilir.

Eğer bir deprem okyanus altında meydana gelirse, tsunami oluşabilir. Yüksek hızda yayılan bu devasa dalgalar, karaya vurduklarında yıkıcı sellere neden olabiliyor. Potsdam'daki Jeo Araştırma Enstitüsü'nde (GFZ) sismoloji profesörü olan Fabrice Cotton, levha sınırlarındaki bölgelerde sürekli sismik aktivite nedeniyle daha şiddetli depremleri tahmin etmenin çok zor olduğunu söylüyor.

Artçı sarsıntı nedir? Büyük depremleri neredeyse her zaman bir dizi küçük sarsıntı takip eder. Bu artçı sarsıntılar, ana depremin merkez üssündeki tektonik plakalar hâlâ ileri geri hareket ettiği ve sadece yavaşça durulduğu için meydana gelir.

Bu haber, küresel gündemin en önemli başlıkları arasına girdi.