Beş soruda AB'nin sınır dışı merkezleri

Küresel gündemde öne çıkan son dakika haberi: GöçAvrupaBeş soruda AB'nin sınır dışı merkezleriDW Türkçe02. 20262 Haziran 2026AB toprakları dışında kurulacak tartışmalı sınır dışı merkezleri konusunda Avrupa Parlamentosu ile üye ülkeler arasında uzlaşmaya varıldı. Peki bu merkezler niye tartışmalı ve hakkında neler biliniyor?

bir sınır dışı merkeziFotoğraf: Manu Brabo/AP Photo/picture allianceReklamAvrupa Birliği'nin (AB) sertleştirdiği göç ve iltica düzenlemelerinin en tartışmalı bölümlerinden biri, üçüncü ülkelere kurulacak sınır dışı merkezleri. AB ülkelerinde iltica başvurusu reddedilenlerin gönderileceği merkezler hukukî açıdan da tartışmalı. Ancak dün akşam Avrupa Parlamentosu (AP) ve üye ülkeler arasında varılan uzlaşma sonucu düzenlemenin yürürlüğe girmesi önünde bir engel daha aşılmış oldu.

Gelişmelerin Detayları

AP'nin onayı, muhafazakar partilerin aşırı sağla yaptığı iş birliği nedeniyle Almanya'da iç politik tartışmalara da neden oldu. İktidardaki Hristiyan Birlik partilerini (CDU/CSU) de içeren AP'deki Avrupa Halk Partisi ile aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) arasında düzenlemeyle ilgili görüşmeler yürütülmüş ve tasarı aşırı sağın desteğiyle kabul edilmişti. Avrupa Komisyonu'nun içişleri ve göçten sorumlu üyesi Magnus Brunner, "Yeni kurallar sayesinde AB'ye kimin gelebileceği, kimin kalabileceği ve kimin gitmesi gerektiği konusunda daha fazla kontrole sahip olacağız" dedi.

Peki sınır dışı merkezleri ne anlama geliyor, kimler nasıl etkilenecek, hukukî durum ne? Sınır dışı merkezleri nedir? AB dışında üçüncü ülkelerde kurulacak sınır dışı merkezlerine, AB ülkelerinde iltica başvuruları reddedilmiş ancak menşe ülkeye sınır dışı edilemeyecek durumdaki kişiler gönderilecek.

Kişinin merkezin bulunduğu ülkeyle bir bağlantısının olup olmaması önem taşımıyor. Bu uygulamanın tek ön koşulu, söz konusu üçüncü ülkeyle bir ya da daha fazla AB ülkesinin bir anlaşma imzalamış olması. Merkeze ev sahipliği yapan ülkenin "devletler hukuku ile uyumlu bir şekilde uluslararası insan hakları standartlarına ve temel ilkelerine" riayet etmesi gerekiyor.

Uzmanlar Ne Diyor?

AB ülkelerinin üçüncü ülkelerle yapacağı anlaşmaların, yürürlüğe girmeden önce AB tarafından kontrol edilmesi öngörülüyor. Hukukî açıdan durum ne? Sınır dışı merkezlerinin hukukî durumu tartışmalı.

Bazı sorular tamamen açıklığa kavuşturulmuş değil. AB'nin en yüksek yargı kurumu AB Adalet Divanı'nın Nisan ayında hazırladığı bilirkişi raporu, en azındanİtalya'nın Arnavutluk ile imzaladığı anlaşmanın AB hukukunu ihlal etmediği sonucuna varmıştı. Raporda, AB hukukunun, üye ülkelerin kendi sınırları dışında bu tür merkezler kurmasını yasaklamadığı belirtilmişti.

Ancak Arnavutluk konusunda yazılan bu raporun, çok daha uzaktaki AB üye adayı olmayan ülkeler için geçerli olup olmayacağı belli değil. Raporda ayrıca, bu tür merkezler kurulabilmesi için, oraya gönderilen kişilere hukukî danışmanlık, dil desteği, aileleriyle ve yetkili makamlarla temas imkânlarının sağlanmaya devam edilmesi ön koşulu da yer alıyor.

Gelişme, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Diplomatik çevreler konuyu dikkatle izliyor.