15 Temmuz: Türkiye siyasetini nasıl derinden değiştirdi?

Dünya gündeminden kritik gelişmeler geliyor. PolitikaTürkiye15 Temmuz: Türkiye siyasetini nasıl derinden değiştirdi? 202615 Temmuz 202615 Temmuz darbe girişimi, Türkiye'nin siyasi geleceğinin dönüm noktası oldu. Yönetim sistemi değişti, yeni ittifaklar kuruldu ve devlet yapısı yeniden şekillendi.

Peki 10 yılda neler yaşandı? darbe girişimine karşı sokağa çıkmıştı Fotoğraf: Sedat Suna/EPA/dpa/picture allianceReklam15 Temmuz 2016 günü Ankara'da pek çok kimse boğucu sıcaklıktaki bir Cuma gününün ardından siyasete ara vermiş ve hafta sonuna hazırlanıyordu. Ancak akşam saatlerinde Ankara semalarında birdenbire beliren uçaklardan gelen sonik patlamalar sadece o hafta sonunu değil Türkiye siyasetinin geleceğini de etkiledi.

Gelişmelerin Detayları

Fethullah Gülen cemaati mensuplarının darbe girişimi saatler içinde bastırıldı, ancak ardından gelişen süreç Türk siyasetini derinlemesine şekillendirdi. Geçen 10 yıl içinde iktidar gücünü daha da pekiştirdi; Gülenciler ise terör örgütü sayılarak "FETÖ ile mücadele" kapsamında devlet kademelerinden büyük oranda tasfiye edildi. Bu da iktidarın yeni ittifaklar kurmasına kapı açtı.

Darbe girişiminin hemen sonrası OHAL ve KHK'lar Darbe girişimi 15 Temmuz 2016 gecesi Gülen yapılanmasıyla bağlantılı askerler tarafından düzenlendi. O gece savaş uçakları TBMM'yi bombaladı, köprüler kapatıldı, darbeye karşı sokağa çıkan sivillere ateş açıldı. 15 Temmuz 2016, AnkaraFotoğraf: AP Photo/picture alliance Toplam çoğu sivil olmak üzere 253 kişi hayatını kaybetti.

21 Temmuz 2016'da TBMM kararıyla 3 aylık Olağanüstü Hal (OHAL) ilan edildi. OHAL yedi kez uzatılarak toplam 2 yıl sürdü ve 19 Temmuz 2018'de sona erdi. Bu dönemde Cumhurbaşkanı tarafından 32 tane Kanun Hükmünde Kararname (KHK) çıkarıldı.

Uzmanlar Ne Diyor?

Siyaset Bilimci Prof. Ersin Kalaycıoğlu OHAL rejiminin 2018'den itibaren kaldırıldığını ancak uygulamalarının "bir ölçüde rutinleştiğini" belirtiyor: "OHAL bir şekilde yerleşik hale geldi. Özellikle kanun hükmünde kararnamelerin çok daha sık kullanılmaya başlanması söz konusu oldu.

" Kalaycıoğlu 2011 yılına kadar iktidarın KHK'ları kullanma yoluna çok fazla başvurmadığını, 2011'den itibaren daha sık KHK çıkarıldığını belirterek darbe girişimi ile birlikte ise sistemin sayısı çok artan KHK'ler ile aşırı merkeziyetçi bir yapıya evrildiğine dikkat çekiyor. Darbe girişiminin ardından kamudan ve TSK'dan 125 binden fazla kişi de ihraç edildi. Resmi kaynaklara göre 2016-2025 arası FETÖ bağlantılı yaklaşık 390 bin kişi gözaltına alındı, 113 bin kadarı tutuklandı.

2 bin 761 kurum ve kuruluş kapatıldı. 4 bin 130 kişi darbe suçundan ağırlaştırılmış müebbet ya da müebbet hapis cezası aldı. Tüm bu tasfiyeler ile başta TSK ve emniyet birimleri olmak üzere devlet kurumları Gülen mensuplarından arındırılmaya çalışıldı.

Gelişme, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Diplomatik çevreler konuyu dikkatle izliyor.