ABDİran ateşkesinde son 48 saat

Dünya gündeminden kritik gelişmeler geliyor. Orta Doğu ve küresel enerji piyasaları, ABD ile İran arasında 22 Nisan'da sona erecek olan geçici ateşkes öncesinde en hareketli günlerini yaşıyor. Hafta sonu Hürmüz Boğazı'nda karşılıklı restleşmelerle tırmanan gerilim, ABD'nin bir İran kargo gemisini vurarak durdurması ve İran'ın boğazı tamamen kapatmasıyla yeni bir boyut kazandı. ABD'nin İran kargo gemisine el koyması müzakereleri çıkmaza soktu ABD Başkanı Donald Trump, dün yaptığı açıklamada, ABD deniz ablukasını aşmaya çalışan İran bayraklı "Touska" adlı kargo gemisine Umman Körfezi'nde müdahale edildiğini duyurdu.

Trump, USS Spruance destroyerinin uyarılarını dikkate almayan geminin makine dairesinde delik açılarak durdurulduğunu ve geminin deniz piyadelerinin kontrolüne geçtiğini belirtti. Bu gelişme, İran tarafında "ateşkes ihlali" olarak nitelendirilirken, Tahran yönetimi Hürmüz Boğazı'ndaki kontrolü "savaş dönemi" statüsüne geri getirdiğini ilan etti. Süreçte en dikkat çekici gelişme, Hürmüz Boğazı'nın statüsünde 24 saat içinde yaşanan radikal değişim oldu.

Gelişmelerin Detayları

ABD Başkanı Trump'ın 17 Nisan'da, 'İran Boğaz'ı bir daha asla kapatmayacağını kabul etti, geçişler tamamen serbest' yönündeki ilanının ardından bölgede kısa süreli bir iyimserlik hakim olmuştu. Ancak bu açıklamadan yalnızca bir gün sonra, 18 Nisan'da İran kanadından misilleme geldi. İran Silahlı Kuvvetleri, ABD'nin deniz ablukasına devam ederek taahhütlerini çiğnediğini savundu ve Hürmüz Boğazı'nı sivil trafiğe yeniden kapattığını duyurdu.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın "Biz geçemiyorsak başkası da geçemez" çıkışının ardından, İran Silahlı Kuvvetleri Hürmüz Boğazı'nı sivil geçişlere de kapattığını duyurdu. Gemi takip verilerine (MarineTraffic) göre, Katar'dan yola çıkan LNG tankerleri ve Fransa ile Hong Kong merkezli konteyner gemileri boğaz girişinde "U dönüşü" yaparak rotalarını çevirdi. İran Devrim Muhafızları, bölgedeki gemilere "demirleme yerlerinden ayrılmama" uyarısı yaparken, boğaza yaklaşan her geminin hedef alınacağını bildirdi.

Askeri gerilime rağmen, Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen diplomasi kanalı açık tutuluyor. 20 Nisan itibarıyla Pakistanlı kaynaklar, her iki heyetin de İslamabad'daki ikinci tur görüşmelere katılacağını teyit etti.

Gelişme, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Diplomatik çevreler konuyu dikkatle izliyor.