Çin nasıl Rusya ekonomisinin "efendisi" oldu?

Dünya kamuoyunu yakından ilgilendiren bir gelişme gündeme geldi. TicaretÇinÇin nasıl Rusya ekonomisinin "efendisi" oldu? 202619 Mayıs 2026DW, Çin'in Rusya ekonomisinin can simidi hâline gelmesini, Kremlin'in Pekin'e teknoloji alanında artan bağımlılığını ve "dedolarizasyonun" nasıl "yuaninasyona" dönüştüğünü mercek altına aldı. Rusya üzerindeki ağırlığının önümüzdeki yıllarda giderek artması bekleniyor.

Fotoğraf: picture alliance / ASSOCIATED PRESSReklamPekin'in ev sahipliği yaptığı diplomasi trafiğinin uluslararası siyaset sahnesinde uyandırdığı büyük ilgi, Çin'in politikalarında artan ağırlığını ortaya koyuyor. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in, ABD Başkanı Donald Trump'tan hemen sonra Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i ağırlaması, bunu gözler önüne seriyor. Üstelik Çin'in, Rusya ekonomisini kontrol eder hâle geldiği gerçeği de artık bir sır değil.

Gelişmelerin Detayları

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin ile ilişkilerinin "kazan-kazan" ilkesiyle geliştiğini ve "adil bir iş birliğine" dayandığını savunuyor. Oysa bu ilişkiler, özellikle Rusya'nın Şubat 2022'de Ukrayna'ya başlattığı işgal ile birlikte, giderek Çin'in elini güçlendirecek şekilde, tek taraflı bir hâl almaya başladı. Geçen yıl petrol fiyatlarındaki düşüşün etkisiyle ikili ticaret hacmi azalmış olsa da Moskova'nın Ukrayna'ya tam ölçekli işgali başlattığından bu yana Rusya'nın Çin'e yaptığı mal ihracatı neredeyse iki katına çıktı.

Rusya-Çin hattında değişen ticari denklem 2024 yılında Rusya, Çin'e yaklaşık 129 milyar dolar değerinde mal ihraç etti. Bunun ezici çoğunluğunu, büyük indirimlerle satılan ham petrol, kömür ve doğal gaz oluşturdu. Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi'nin hesaplamalarına göre Çin, Ukrayna savaşının başlamasından itibaren Rusya'dan 372 milyar dolarlık fosil yakıt satın aldı.

Bu da Batı'nın yaptırımlarının hedefindeki Moskova'ya, Ukrayna savaşını sürdürebilmek ve ordusunu finanse etmek için ihtiyaç duyduğu mali kaynağı sağladı. Bunun karşılığında Çin'in Rusya'ya ihracatı neredeyse 116 milyar dolara ulaştı. Batılı tedarikçilerin Rus pazarından çekilmesiyle oluşan boşluğu, Rusya'ya sattığı makineler, elektronik cihazlar ve araçlarla Çin doldurdu.

Uzmanlar Ne Diyor?

Ukrayna'ya saldırarak başlattığı savaş, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i Çin'e bağımlı hâle getirdi. Fotoğraf: DPA und Imago Çin Rusya'ya doğrudan askerî teçhizat ihracatından kaçınsa da milyarlarca dolar tutarında çift kullanımlı (dual-use), yani hem sivil hem askerî amaçla kullanılabilinen mal tedarik etti. Ve işte bu, Rusya'nın savunma sanayisini ayakta tutmasını sağladı.

Kremlin'in Çin teknolojisine artan bağımlılığı ABD, Avrupa Birliği (AB) ve İngiltere'nin, Ukrayna savaşının başlamasıyla yürürlüğe koydukları ve giderek ağırlaşan yaptırımlar, Rusya'nın Batı teknolojilerine erişiminin önünü kesti. Rusya'ya, silah üretimi için hayati önem taşıyan yarı iletkenler, mikroelektronik ürünler ve çift kullanımlı malların ihracatının yasaklanması, Moskova'yı Çin'e muhtaç hâle getirdi.

Bu haber, küresel gündemin en önemli başlıkları arasına girdi. Uzmanlar olası gelişmeleri mercek altına alıyor.