DTÖ’de sessiz kırılma: Dijital ticaretin yeni mimarisi

Finans piyasalarından önemli bir gelişme: Global ticari kompozisyonun değişimi, karar alma yapılarını ve yasal protokolleri de beraberinde d n şt rmekte. Son d nemde k resel apta ufak meblağlı e-ticaret g nderilerinin vergilendirilmesine y nelik ABD, AB başta olmak zere T rkiye'yi de dahil edebileceğimiz lkelerde bir dizi "de-minimis" mevzuatı devreye girdi. Sekt r n olgunlaşmasıyla ticarette kapladığı alan arttı.

Artık kuralların esnek olduğu rahat g nler geride kaldı. Benzer gelişmeler dijital ticarette de g n ge tik e daha ok g ndeme gelmekte. D nya Ticaret Örg t (DTÖ)'n n 1998'de devreye aldığı kurala g re dijital i erik iletimlerine g mr k vergisi uygulanmamaktaydı.

Ekonomik Detaylar

Genel algı Spotify aboneliği, Adobe lisansı, AWS API'si gibi hizmetlerin Alibaba'dan gelen g nderi gibi muamele g rmemesi y n ndeydi. Ge tiğimiz ay Kamerun'da ger ekleştirilen DTÖ 14. Bakanlar Konferansı toplantısında, k resel dijital ticaretin geleceğine dair nemli gelişmeler yaşandı.

Üye lkelerden 67 tanesi kendi aralarında bir e-ticaret anlaşmasını uygulamaya koymak i in "ge ici d zenlemeler" oluşturduklarını duyurdu. DTÖ'n n resmi atısı dahil edilmeyen bu uzlaşı, k resel ticaret hukuku a ısından emsal teşkil edebilir. DTÖ, 1995'te Marakeş Anlaşması ile kurulduğunda d nya h l evirmeli ağ bağlantılarının emekleme safhasında olduğu bir d nemdi.

Amazon'un hen z bir yaşında olduğu bu d nemde, e-ticaret kavramı anlaşmalara ancak 1998'de, herhangi bir bağlayıcı kural olmaksızın bir "iş programı" er evesinde dahil edildi. O g nden bu yana ge en eyrek asırda dijital hizmetler ve elektronik ticaret, k resel ekonominin belki de en hızlı b y yen segmenti h line geldi. E-ticaret pazarı 2025'te yaklaşık 5 trilyon dolara ulaştı.

Analistlerin Görüşleri

K resel e-ticaret satışları toplam perakende satışların y zde 21'ini oluşturmakta. Tahminler b y menin devam edeceğini g steriyor. Diğer tarafta internet tabanlı, dijital olarak sunulabilen hizmetler artık d nya genelindeki t m hizmet ihracatının yarısından fazlasını oluşturmakta.

Aslında t m tartışmanın temelinde gelinen bu cari durum yatmakta. Bu b y kl kteki bir sekt r, h l 1995 ncesi anlayışla tasarlanmış kurallarla y netiliyordu. Yazılım, m zik, film, bulut hizmetleri, uygulama indirme gibi dijital iletimlerden g mr k vergisi alınmaması ge ici bir d zenlemeyle (moratoryum) s rekli yenilenmekteydi.

Yedi yıl nce başlayan s re (Joint Statement Initiative), 166 DTÖ yesinin yalnızca bir b l m n kapsayan "pl rilateral" bir yapıdaydı. Ancak bahse konu "ge ici d zenlemeler" oybirliği ile alınmamış olsa da imza veren lkelerin toplamda k resel dijital ticaretin y zde 70'ine sahip olması, kararın nemini artırmakta. E-ticaret anlaşmasının DTÖ nezdinde resmiyete d k lmesi (Ek-4'e dahli) ve b ylece rg t n anlaşmazlık z m mekanizmasından yararlanması i in t m yelerin oybirliğiyle kabul etmesi şartı aranıyor.

Ekonomi uzmanları bu haberin piyasalar üzerindeki etkisini analiz ediyor.