İsviçre’de deprem deneyi: Önceden tahmin mümkün mü?

Küresel gündemde öne çıkan son dakika haberi: Bilim Avrupa İsviçre’de deprem deneyi: Önceden tahmin mümkün mü? 2026 22 Nisan 2026 İsviçre'de kurulan eşsiz kaya laboratuvarında bu hafta yapay bir deprem oluşturulacak. Fay hattına yerleştirilen yüzlerce sensörle, sarsıntı anındaki değişimler izlenerek depremlerin önceden tahmini için veri toplanacak.

İsviçre'de kullanım dışı bırakılan bir tünelde kurulan özel kaya laboratuvarı, bu hafta olağanüstü bir deneye ev sahipliği yapacak. Görselde laboratuvarın içinden bir kesit görülüyor Fotoğraf: Samuel Golay/KEYSTONE/picture alliance Reklam İsviçre'nin güneyinde yer alan ve İtalyanca konuşulan Ticino (Tessin) kantonunda kurulan özel bir yer altı laboratuvarında bu hafta uzmanlar, deneme amaçlı bir yapay deprem oluşturacak. Dünyada eşi benzeri olmayan ve bu deney için kurulan kaya laboratuvarında uzmanlar; deprem öncesinde, sırasında ve sonrasında kayaların basınç ve sarsıntı karşısındaki tepkisini ve değişimini gözlemleyecek .

Gelişmelerin Detayları

Bunun için kurulan yüzlerce sensör, su basıncı kullanarak yapay bir depremi tetikleyecek. Projenin bilimsel koordinatörü ve ETH Zürih - İsviçre Federal Teknoloji Enstitüsü öğretim üyesi sismolog Men-Andrin Meier, söz konusu deneyle kayaların davranışı, tepki ve değişimi sayesinde gelecekte deprem tahminlerini mümkün kılabilecek modeller bulmayı umduklarını belirtiyor. Depremlerin ne zaman meydana geleceğini öngörmek imkansız, ancak isviçreli araştırmacılar yeraltında kurdukları kaya laboratuvarındaki yapay sarsıntıyla bu alanda daha fazla bilgiye ulaşmayı amaçlıyor Fotoğraf: Tunahan Turhan/IMAGO Projenin adı "FEAR" ama korkmaya gerek yok "FEAR" kısaltmasını taşıyan proje, İngilizcede "korku" anlamına gelse de projenin koordinatörü Meier'e göre endişelenecek bir durum söz konusu değil.

Zira FEAR, aslında "Fault Activation and Earthquake Rupture" (Fay Aktivasyonu ve Deprem Kırılması) ifadesinin kısaltması. Uzman Meier, Alman Haber Ajansı'na (dpa) yaptığı açıklamada, "1 büyüklüğünde bir sarsıntıdan bahsediyoruz. Depreminin yüzeyde hissedilebilmesi için bundan 200 kat daha güçlü olması gerekir" diyerek gerçekleştirilecek çalışmayı "minik bir deprem" olarak tanımlıyor.

İsviçre Alpleri'nde her yıl yüzlerce deprem meydana geliyor ancak zamanı öngörülemediğinden tam olarak amaçlanan ölçümler yapılamıyor Fotoğraf: Valentin Flauraud/KEYSTONE/dpa/picture alliance Normalde depremlerin ne kadar yıkıcı olacağı birçok faktöre bağlı olsa da büyük hasarlar genellikle 5 büyüklüğünden itibaren görülüyor. İsviçre'de kurulan kaya laboratuvarındaki benzeri 1 büyüklüğündeki sarsıntılar ise "mikro deprem" olarak kabul ediliyor ve her yıl insanlar tarafından fark edilmeden aslında milyonlarca kez meydana geliyorlar.

Gelişme, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Diplomatik çevreler konuyu dikkatle izliyor.