Sürdürülebilir büyüme için yeni stratejiler şart

Finans piyasalarından önemli bir gelişme: K resel un pazarının b y kl ğ 2025 yılın da 109,84 milyar dola ra ulaştı. 2030 yılına kadar y z de 4,7 yıllık bileşik b y me oranı (CAGR) ile 137,17 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Un pazarın daki s z konusu b y menin iti ci g c n ise fırıncılık r nle rine y nelik artan k resel talep oluşturuyor.

Bununla birlikte pa zar eğilimi, t keticilerin sağlık lı r nlere olan y nelimine işa ret ediyor. Önde gelen şirketlerin sağlık bilincine sahip t keticile re y nelik z mleri, un pazarı nı yeniden şekillendiriyor. Yakın geleceğe dair s z konusu tahmin lerde ne ıkan eğilimler arasın da zel ve zenginleştirilmiş unla ra olan talebin artması, temiz ve etiketli ğ tme uygulamalarının yaygınlaşması, gl tensiz ve alter natif tahıl unlarına olan tercihin artması, end striyel un karıştır ma kapasitelerinin genişleme si, raf mr ve tutarlılığa verilen nemin artması yer alıyor.

Ekonomik Detaylar

G l retim altyapısı ve yay gın ihracat ağıyla T rk un sana yisi, gıda arz g venliğinde strate jik bir rol stleniyor. Buna ilave T rkiye, 2014 yılından bu yana en b y k un ihracat ısı konumun da yer alırken, k resel ticaretin yaklaşık y zde 30'unu karşılıyor. T rkiye Un Sanayicileri Fede rasyonu (TUSAF) verilerine g re T rkiye'nin 2025 yılı retimi 18 milyon tona yakın bir seviyede ger ekleşti.

2026 yılı i in ise re koltenin 20 milyon tonun zerine ıkması bekleniyor. En son 2023- 2024 sezonlarında g r len bu re kolteye ulaşabilmek ise nisan ve mayıs yağmurlarına bağlı. Ülke un sanayiinin mevcut du rumuna bakıldığında T rkiye genelinde 472 adet kurulu fabri ka bulunuyor.

Bunların 374 ade ti aktif durumda olmakla birlik te 98 fabrika pasif durumda. Un sanayiinin kurulu kapasitesi 28 milyon ton olmasına karşın, ak tif kapasite 12 milyon tona yakın. Bu nedenle sekt rde atıl kapasite sorunu g ndeme geliyor.

Analistlerin Görüşleri

Kapa site kullanım oranı sezona g re y zde 45–55 bandı arasında de ğişim g steriyor. D nyadaki un fabrikalarının ortalama kapasite kullanım oranı y zde 65 iken, bu oran T rkiye i in y zde 47 civa rında bulunuyor. Sekt r n ge miş verileri ele alındığında kapa sitenin 10 yıl nceki seviyelere gerilediği g r l yor.

T rkiye'nin un end strisi, 2025 yılında yaklaşık 2,4 milyon ton un ihra etti. Bu miktar değer olarak 900 milyon dolar tutarıyla kayıt lara ge mesine karşın, nceki zir ve yıllara kıyasla d ş k bir seviye şeklinde yorumlanıyor. 2026 yı lı ocak-şubat ayları değerlendiril diğinde ise 2025 yılının aynı d nemiyle kıyaslandığında kilogram bazında y zde 16, değer bazında ise y zde 21 kayıp yaşandığı g r l yor.

S z konusu gerilemenin temel nedenleri arasında Irak pa zarında yaşanan kayıp, ekonomik dış ticaret tedbirleri ile ithalat-ih racat rejimi ve k resel talep da ralması yer alıyor. Sekt r n 2026 yılsonu ihracat beklentisi mevcut eğilimler doğrultusunda 2,5 mil yon ton civarında beklenirken en iyimser senaryoda ise 2. 8 milyon ton seviyelerinde şekilleniyor.

Finansal piyasalar bu gelişmeyi yakından takip ediyor. Yatırımcılar olası etkileri değerlendiriyor.