Türkiye, Çin'in NTE tekeline alternatif olabilir

Finans piyasalarından önemli bir gelişme: Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine g re, kalıcı mıknatıs retiminde kullanılan neodimyum, praseodimyum, disprozyum ve terbiyum gibi NTE'lere olan talebin 2030'a kadar y zde 30'dan fazla artması bekleniyor. 2024 itibarıyla Çin, mıknatıs tipi NTE'de k resel madencilik retiminin yaklaşık y zde 60'ını, rafine retimin ise y zde 90'ından fazlasını ger ekleştirirken uyguladığı ihracat kontrolleri tedarik zincirlerindeki kırılganlığı ortaya koydu. T rkiye Kritik Mineral İnisiyatifi Kurucusu Sait Uysal, NTE'nin g rece k k bir pazar olmasına rağmen trilyonlarca dolarlık bir ekonomik hacim oluşturduğunu ifade ederek "Nadir toprak elementleri, ge mişte petrol n oynadığı role benzer şekilde yeni d nemin kritik girdisi konumunda" dedi.

H rm z Boğazı krizi ile NTE tedarik zincirlerinin Çin'de yoğunlaşmasının k resel kırılganlıkları artırdığına işaret eden Uysal, bu durumun enerji d n ş m s recinde yeni bağımlılık alanları oluşturduğunu ifade etti. Uysal, Çin'in NTE hakimiyetinin sadece ticari bir avantaj olmadığını, aynı zamanda jeopolitik bir g unsuru haline geldiğini vurgularken durumun k resel ekonomide daha derin ve yapısal bir kırılganlığı ortaya ıkardığını ifade etti. Bunun sadece enerji g venliği değil, "enerji d n ş m n n g venliği" meselesi olduğuna da değinen Uysal, T rkiye dahil d nyanın bir ok b lgesinde nemli NTE kaynakları bulunduğunu belirterek şunları s yledi: "Sorun, 'kaynak' eksikliğinden ziyade, bu kaynakları ekonomik olarak işletilebilir rezervlere d n şt rebilecek ve y ksek evresel maliyet i eren ayrıştırma s re lerini ger ekleştirebilecek teknolojik altyapının sınırlı olmasıdır.

Ekonomik Detaylar

Çin'in bu alandaki hakimiyeti coğrafi bir avantajdan ok, 1980'lerden bu yana uyguladığı ve 'Made in China 2025' stratejisiyle g lendirdiği uzun vadeli devlet politikalarının sonucudur. Dolayısıyla d nya, insan eliyle yaratılmış bu tekeli yine insan eliyle, doğru stratejiler, y ksek teknoloji yatırımları, uluslararası işbirlikleri ve akılcı politikalarla aşabilir. " Uysal, T rkiye'de 1,3 milyon tonu aşan rezerv ile Beylikova sahasının Çin'e alternatif olmanın yanı sıra k resel tedarik zincirinde oyun değiştirici etki yaratabileceğini belirterek Beylikova Nadir Toprak Elementleri Pilot Tesisi'nin sadece bir maden sahası değil, stratejik bir sı rama tahtası olabileceğini ifade etti.

T rkiye Madenciler Derneği Çevre Koordinat r Caner Zanbak da Çin'in ihracat kısıtlamalarının lkeleri yeni stratejik işbirliklerine y nelttiğini belirterek, "Çin dışındaki işbirlikleri arasında da g r n r rekabetin artması muhtemel. D nya Ticaret Örg t 'n n 'serbest k resel ticaret' ilkesinin bu alanda uygulanması kolay g r nm yor" dedi. Zanbak'a g re elektrikli ara lar, r zgar t rbinleri ve yeni teknolojilerin hızla yayılması da kalıcı mıknatıslara olan talebi ciddi şekilde artıracak.

Ekonomi uzmanları bu haberin piyasalar üzerindeki etkisini analiz ediyor.